Tijdens ons project hebben wij ook deel uitgemaakt van het Lerend Netwerk 2.0, waarbij participanten waren vanuit allerlei sectoren en beroepen. Maar allemaal worstelden ze met dezelfde issues…
Tijdens 5 workshops die elk een verschillende fase van het proces behandelden, werd er bij de verschillende deelnemers gepeild naar de do’s en dont’s, tips & tricks, valkuilen, best practices, … en aan het einde werden deze allemaal besproken tijdens een plenaire sessie.

Een overzicht:

1. Toeleiding
Hoe leerlingen, ouders en werkplekken warm maken voor duaal leren?
  • Doel hiervan moet zijn dat er degelijke en transparante info gegeven wordt
  • Dit is helaas niet eenvoudig; er zijn een aantal randvoorwaarden waaraan deze informatie moet voldoen:
    • Helderheid brengen in de complexiteit
    • Transparantie brengen in verwachtingen en doelstellingen
    • Financiële incentives moeten duidelijk geformuleerd worden
    • Voorzien in administratieve ondersteuning voor de bedrijven
    • Alle betrokken partijen moeten de verwachtingen, maar ook de verplichtingen goed meekrijgen
    • Niet alleen antwoorden op de vraag “Wat is Duaal Leren?”, maar vooral ook een antwoord formuleren op “Wat is Duaal Leren NIET?”
  • Good Practices:
    • Infobeurs, waar alle stakeholders op één plaats worden samengebracht; eventueel te combineren met bedrijfsbezoek (cfr. Vynova – THHI)
    • Sectorgebonden video’s verspreiden
    • Brochures maken op maat van de diverse scholen
    • Gebruik de infofiche van de VDAB rond Duaal Leren
  • Valkuilen:
    • Opletten dat dit niet te “groots” wordt
    • Organisatie op sectorniveau?
    • Zorgen dat zeker ook de kleinere KMO’s betrokken worden
    • Opmerking: Vanuit de sectorfederatie Agoria is er momenteel een gelijkaardig initiatief in opbouw:  Via een infosessie op lokaal niveau de betrokkenen informeren
2. Screening – Matching
Hoe zorg je dat de juiste jongere op de juiste werkplek terechtkomt?
  • Knelpunten:
    • 20 Dagen is te weinig
    • Niet alle lesgevers worden betrokken bij dit proces (vb. leerkracht Algemene Vorming wordt zelden betrokken)
    • Er wordt nog te vaak “sociaal wenselijk” geantwoord
    • Ontbreken van een profiel voor de “Duale Student”
    • Vaak testings op Technische competenties, maar dit is minder relevant dan de softskills
    • Bestaande tools zijn niet heiligmakend; hier wordt vaak niet gescreend op verantwoordelijkheidsgevoel of motivatie
  • Aangereikte oplossingen:
    • Peilen naar de verwachtingen van zowel leerlingen als bedrijf.  Vanuit leerling: “waar kom ik terecht”; vanuit bedrijf: “wie is deze leerling”?
    • Het intakegebeuren moet een proces zijn en mag geen momentopname zijn! (Portfolio opbouwen tijdens de hele schoolcarrière)
    • Peilen naar de softskills ipv de technische kennis; oplossingsgericht denken is wel een aan te raden vorm
    • Zorg voor betrokkenheid bij alle partijen
  • Valkuilen:
    • Het “speeddaten”: vaak vallen jongeren hierbij uit de boot (vb. zij die niet voldoende assertief zijn)
    • Zorg dat jongeren kunnen leren solliciteren; wanneer alles te kort op mekaar volgt, krijgen ze geen tijd om te leren uit hun “fouten”
    • Profielen van bedrijven zijn vaak niet voldoende gekend; zorg dat de waarden en visies op voorhand in kaart gebracht zijn
    • Bedrijven zijn momenteel nog geen LEERbedrijven; hun focus ligt nog niet op de goede instelling; zorg ervoor dat de mentoren terdege beseffen dat de studenten geen werknemers zijn, maar dat zij komen om te LEREN
    • Trap niet in de valkuil om een soepelere screening / matching toe te passen wanneer het om een richting van knelpuntberoepen gaat.
  • Tips & Tricks:
    • Motivatie van de jongere is het allerbelangrijkst! Zorg dat deze uit de screening naar voor komt
    • Zorg dat de jongere kansen krijgt op het bedrijf om te vallen en weer op te staan
    • Zorg voor goede werkplekken, maar vooral voor goede mentoren
    • Voorzie in degelijk uitgewerkte mentor- en leerlingprofielen
    • Leg voldoende contactmomenten – indien mogelijk op voorhand – vast en hou rekening met volcontinu systemen
    • Betrek eventueel het CLB al in het screeningsproces om achtergrondinfo over de student te bezorgen en laat dit overzicht aanvullen door alle leerkrachten om zo een compleet mogelijk beeld te krijgen over de jongere.
  • Tools:
    • Zoals reeds eerder aangehaald zijn er ontelbare tools om studenten te screenen en zo te proberen om de beste match te verkrijgen. Helaas is er niet één specifieke tool die alle verwachtingen overtreft en zal er in elke school, elke werkplek een voorkeur bestaan voor andere tools.  Wij kunnen in ons onderzoek alleen maar aangeven met welke tools wij hebben gewerkt en welke ervaringen wij hiermee hebben gehad.
      Tijdens het slotevent hebben we kennis gemaakt met Jeroen Bels van de firma JES en heeft hij ons verteld over de tool die zij in hun ESF-Project hebben ontwikkeld:
      SIM-ME (bij deze bedanken wij hem dat wij deze in ons project ook mogen vermelden).
      Hierbij wordt uitgegaan van de basis en staat de jongere centraal.  Er wordt onder meer gepeild naar hun intrinsieke motivatie, de matching met hun leerpad en hun verwachtingen naar ten aanzien van de job die ze willen uitoefenen. Tijdens hun project hebben zij een 60-tal jongeren gedurende 1 jaar gevolgd en hun resultaten in kaart gebracht.  De resultaten waren veelbelovend.
      Meer info over deze tool vind je middels het volgen van onderstaande links:
      https://www.jes.be/pagina.php?id=simme
      https://www.jes.be/publicaties/simme-boek_en_workshops.pdf
      https://www.jes.be/publicaties/simme-aanbevelingen.pdf
3. Coaching
Hoe kan de trajectbegeleider en de vakleerkracht de jongere ondersteunen?
  • Uitgangspunt:
    • Leerling staat centraal en moet worden opgeleid door zowel de school als de werkplek
    • De behoeften zijn afhankelijk van de sector, de richting, maar ook zeer zeker van het individu
    • De mentor moet over heel veel kennis beschikken op verschillende domeinen:
      • Arbeidswetgeving
      • Didactiek
      • Praktijkervaring
      • “Mensenkennis” (zie DISC-test)
      • Communicatievaardigheden
    • Goede communicatie is een basisvereiste:
    • De rol van de mentor moet duidelijk gedefinieerd zijn
  • Uitdagingen:
    • Iedereen moet dezelfde taal spreken!
    • Leerling moet het eigenaarschap van zijn project opnemen en dit kan enkel door deftige coaching
    • Communiceren!!
  • Good practices:
    • Alle sectoren zijn op de goeie weg, er zijn heel veel initiatieven die uitgewerkt worden
    • Zorg voor een goede intervisie én supervisie van de mentoren
    • Zorg dat je van mekaar weet waar iedereen mee bezig is; dit kan enkel door regelmatige overlegmomenten (Face-2-Face communicatie en informatie-uitwisseling)
    • Zorg voor maatwerk op maat van de student; elke jongere is anders en vraagt een andere aanpak
    • Besef dat een mentor niet zomaar een “stagebegeleider” is; hij is zoveel meer voor de jongere en moet beseffen dat “levenslang leren” een evidentie is.
4. Evaluatie
Hoe aangeleerde competenties evalueren gedurende het hele traject?
  • Doel:
    • Zicht krijgen op het leerproces; “waar sta ik?”
    • Niet ten behoeve van de onderwijsinspectie, maar zuiver voor de jongere zelf!
    • Groei van het vertrouwen stimuleren
  • Spanningsvelden:
    • Evaluatie is nog een grote autonomie van de scholen
      • vb. Praktijkproeven, deze zouden ook door de bedrijven kunnen afgenomen worden
    • Er zou een permanente evaluatie moeten zijn in plaats van een momentopname
    • Op welk niveau wordt er geëvalueerd?
    • Welk is de rol van de mentor en de school?
    • Hoe zwaar laat je werk- of gedragsattitude doorwegen?  Hierover zou de klassenraad een oordeel moeten over vellen.
  • Tips & Tricks:
    • Zorg voor een wisselwerking tussen school en mentor
    • Wissel rol van mentor en leerkracht eens om; laat leerkracht meelopen in het bedrijf en zet de mentor eens voor de klas
    • Laat de trajectbegeleider ook de mentoropleiding meevolgen
    • Laat de leerkracht eens praktijklessen geven op het bedrijfsterrein en laat de mentor op dat moment ook deelnemen aan de les
    • Zorg voor een goede intervisie & supervisie
    • Laat leerlingen actief deelnemen aan de evaluatie
    • Evalueer de begeleidingsmomenten: bij aanvang is er veel meer begeleiding nodig dan aan het einde
5. Maatwerk
Hoe standaardtrajecten aanpassen aan individueel traject en individuele noden en interesses?
  • Tips & Tricks:
    • Zorg voor een persoonlijk contact tussen school & bedrijf
      • draagt bij tot marges en leverage
    • Zorg voor flexibiliteit
    • Kijk naar de mogelijkheden om werkplekken te combineren
      • Niet altijd mogelijk; kadert meer in het klassieke traject
    • Laat ruimte voor differentiatie en een eventuele opvolging naar het reguliere traject indien de jongere afhaakt
    • Zorg voor een goed overzicht van de inhoud van de lesblokken
    • Arbeidsrijpheid is een gedeelde verantwoordelijkheid
      • is een groeiproces
      • bedrijven willen hieraan tegemoetkomen
      • is een individueel traject dat opgevolgd moet worden
    • Trajectbegeleider is een vakspecialist
      • Zorg voor voldoende ruimte en middelen
      • Zorg voor een goede omkadering van deze meerwaarde
    • Zorg voor voldoende didactisch materiaal (vb. Fotoboek)

Met deze inzichten, die vanuit allerlei sectoren werden aangereikt, hopen wij een beeld te kunnen scheppen van wat er allemaal leeft in de boeiende wereld van het Duaal Leren.  Bewust met een hoofdletter geschreven, want we staan nog voor grote omwentelingen op het gebied van onderwijs. En als bedrijf zullen we er allemaal mee te maken krijgen en moeten we er samen voor zorgen dat de jongeren van vandaag klaar staan om in te stromen in de bedrijven van morgen.  Het is de verantwoordelijkheid van ons allemaal om ervoor te zorgen dat zij sterk genoeg in hun schoenen zullen staan om onze nieuwe collega’s te worden.

Als samenvatting van deze workshops, werd er door Kristof Braekeleire (www.visualharvesting.com; www.jixso.com ) een visuele voorstelling gemaakt waarin de input van de verschillende workshops werd weergegeven…
Bij deze bedanken wij Kristof voor zijn toestemming tot gebruik van zijn kunstwerk.